Để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho nhà hàng xóm khi đào móng – đặc biệt là khi hố móng nhà bạn đào sâu hơn đáy móng nhà họ – việc lựa chọn kỹ thuật đào và biện pháp gia cố vách đất là yếu tố quyết định.
Dưới đây là các kỹ thuật đào móng và giải pháp chống sạt lở từ góc độ thi công thực tế tại các công trình nhà phố liền kề:
1. Các kỹ thuật đào đất giảm thiểu rủi ro
Sai lầm lớn nhất khi thi công nhà phố là đưa máy xúc vào múc một mạch toàn bộ hố móng sát vách nhà hàng xóm. Khi mất đi khối đất đối trọng, nền đất dưới chân nhà bên cạnh sẽ bị trượt qua theo phương ngang, gây lún sụt tức thì. Bạn nên áp dụng các kỹ thuật đào sau:
1.1. Kỹ thuật đào cuốn chiếu (Đào chia đoạn / Đào mỏ quạ)
- Cách làm: Không đào hết một lượt. Bạn chia biên hố móng dọc nhà hàng xóm thành các đoạn nhỏ (khoảng 2 -3m mỗi đoạn).
- Quy trình: Đào dứt điểm đoạn 1 –> Đổ bê tông lót –> Gia công cốt thép và đổ bê tông móng/dầm móng đoạn đó để hoàn trả tải trọng giữ chân đất –> Tiếp tục chuyển sang đào đoạn tiếp theo.
- Lợi ích: Đất chỉ bị hở ra trong một diện tích nhỏ và thời gian ngắn, không kịp xảy ra hiện tượng trượt lở khối lớn.
1.2. Kỹ thuật đào để lại taluy đất chống (Đào vát biên)
- Cách làm: Khi cho máy múc đất ở lòng hố móng, bạn chỉ đạo thợ giữ lại một dải đất rộng khoảng 0.5 -1m chạy dọc vách nhà hàng xóm, tạo thành một góc vát (taluy).
- Quy trình: Khối đất vát này đóng vai trò như một tháp chèn giữ tường nhà hàng xóm. Chỉ khi nào hệ thống cốp pha, cốt thép của móng nhà bạn đã sẵn sàng hạ xuống, thợ mới dùng cuốc tay phá nhanh phần đất taluy này để đổ bê tông lót ngay lập tức.
2. Kỹ thuật giữ thành vách (Biện pháp chống sạt lở)
Đối với các hố móng sâu (từ 1.5 trở lên hoặc khi làm bán hầm/tầng hầm), bắt buộc phải có hệ thống cọc chắn giữ thành đất trước khi tiến hành đào.
2.1. Kỹ thuật ép cừ C hoặc cừ Larsen (Tường vây tạm)
Đây là biện pháp phổ biến và có độ tin cậy cao nhất cho nhà phố liền kề.
- Thực hiện: Trước khi đào bất kỳ một khối đất nào, bạn cho ép một hàng cừ thép (thường dùng cừ C200, C250 hoặc cừ Larsen) cắm sâu xuống lòng đất dọc theo ranh giới. Chiều sâu găm của cừ vào đất tối thiểu phải bằng 1.5 – 2 lần chiều sâu hố móng dự định đào.
- Cơ chế bảo vệ: Hàng cừ này tạo thành một bức tường thép ép chặt, ngăn không cho nước ngầm và cát, đất dưới móng nhà hàng xóm tràn sang hố móng của bạn.
2.2. Kỹ thuật lắp hệ giằng văng chống (Shoring)
Nếu hố móng đào sâu và rộng, áp lực đất đẩy vào tường cừ là rất lớn. Tường cừ có thể bị uốn cong hoặc đỉnh cừ bị chuyển vị, dẫn đến nhà hàng xóm vẫn bị lún.
- Cách làm: Khi đào đất xuống đến một độ sâu nhất định (khoảng 0.8-1m), phải lắp đặt hệ thép hình (thường là thép chữ I hoặc chữ H lớn) văng ngang giữa các vách cừ, hoặc tựa vào các đầu cọc bê tông đã ép trước đó. Hệ văng này sẽ giữ cố định không cho vách cừ bị dịch chuyển dù chỉ vài milimet.
3. Kỹ thuật xử lý nước ngầm ngầm khi đào móng
Nhiều trường hợp nhà hàng xóm bị nứt không phải do sạt đất trực tiếp, mà do mất nước ngầm. Khi bạn đào hố móng sâu, nước ngầm ở dưới móng nhà bên cạnh có xu hướng chảy từ nơi cao sang nơi thấp (lòng hố móng nhà bạn). Nước chảy kéo theo các hạt cát mịn (hiện tượng xói ngầm), làm rỗng nền đất dưới móng nhà họ.
- Biện pháp xử lý:
- Hạn chế tối đa việc dùng máy bơm công suất lớn hút nước liên tục từ lòng hố móng nếu thấy nước kéo theo nhiều cát mịn đục.
- Nếu mực nước ngầm cao, việc ép cừ thép phải đảm bảo độ khít (có thể cài mang cừ hoặc chèn bao tải cát/bơm xi măng lấp khe hở giữa các thanh cừ) để khóa nước, giữ nguyên mực nước tĩnh dưới chân nhà hàng xóm.
4. Các lưu ý thực địa cốt lõi cho kỹ sư và đội thợ
- Nghiêm cấm dùng biện pháp “đào âm”: Nghĩa là đào lấn qua ranh giới đất dưới đáy móng nhà hàng xóm để lấy không gian làm cốp pha. Toàn bộ vách đào phải thẳng đứng hoặc vát về phía đất nhà mình.
- Chuẩn bị sẵn vật liệu ứng phó: Luôn có sẵn bao tải cát, bạt nilon và tấm thép bản tại công trình. Khi thấy có hiện tượng rỉ nước mạnh hoặc đất có dấu hiệu rạn nứt ở biên, ngay lập tức đắp bao cát đối trọng và che bạt để giữ tạm thành vách.
- Tốc độ thi công là vàng: Từ lúc bắt đầu bổ nhát cuốc đào đất sát vách cho đến khi đổ xong bê tông móng là khoảng thời gian nguy hiểm nhất. Phải tập trung nhân lực làm liên tục (thậm chí tăng ca đêm) để rút ngắn tối đa thời gian hố móng bị hở.
